Een nieuwe plank ophangen, de schutting schilderen of eindelijk die badkamer aanpakken: klussen in en om het huis geeft voldoening. Toch belanden elk jaar veel mensen bij de huisarts of op de spoedeisende hulp door een ongeluk tijdens het klussen. Opvallend vaak gaat het niet om pech, maar om fouten die je met een beetje voorbereiding had kunnen voorkomen.
In dit artikel lees je welke vergissingen het vaakst tot blessures leiden en wat je kunt doen om veilig te werken. Met de juiste houding, goed gereedschap en een paar eenvoudige beschermingsmiddelen verklein je de kans op letsel flink.
Haast en vermoeidheid
De grootste vijand van veilig klussen is tijdsdruk. Wie de klus nog even voor het donker af wil hebben, gaat sneller hoeken afsnijden. Je pakt een stoel in plaats van een trap, laat de beschermbril liggen of zaagt zonder het werkstuk goed vast te zetten. Juist op zulke momenten gaat het mis.
Ook vermoeidheid speelt een grote rol. Na een paar uur geconcentreerd werken neemt je reactievermogen af en worden je bewegingen slordiger. Plan daarom pauzes in, drink voldoende water en stop op tijd. Een klus die een dag langer duurt, is altijd beter dan een week met een hand in het verband.
Vallen van ladders en trappen
Valpartijen behoren tot de ernstigste klusongelukken. Vaak staat de ladder niet stabiel, wordt hij te steil of juist te vlak neergezet, of reikt iemand te ver opzij in plaats van de ladder te verplaatsen. Een kleine misstap op een paar meter hoogte kan al tot gebroken polsen, enkels of erger leiden.
Zet een ladder altijd op een vlakke, stevige ondergrond en controleer of de voeten goed grip hebben. Houd je navel tussen de bomen van de ladder: buig je verder opzij, dan is het tijd om af te stappen en de ladder te verschuiven. Werk je langer op hoogte, dan is een rolsteiger vaak een veiligere keuze. En zorg als het kan dat er iemand in de buurt is die de ladder kan vasthouden.
Verkeerd gebruik van gereedschap
Elektrisch gereedschap maakt het werk een stuk lichter, maar vraagt ook om respect. Veelvoorkomende fouten zijn het gebruik van botte zaagbladen of boren, het weghalen van beschermkappen en het vasthouden van een werkstuk met de hand terwijl je zaagt. Een bot blad vraagt meer kracht, waardoor de kans groter is dat het gereedschap wegschiet.
Lees de handleiding, ook als je denkt dat je het apparaat al kent. Zet werkstukken vast met lijmtangen of een bankschroef en trek de stekker uit het stopcontact voordat je een blad of bit wisselt. Twijfel je over de juiste aanpak voor een specifieke klus, dan kun je op klussenforum je vraag voorleggen aan andere klussers die er al ervaring mee hebben.
Vergeet ook handgereedschap niet. Een uitschietend stanleymes of een beitel die je naar je toe beweegt, zorgt voor veel snijwonden. Werk altijd van je lichaam af en gebruik scherp gereedschap: dat glijdt minder snel weg.
Tillen en een slechte houding
Rugklachten zijn misschien minder spectaculair dan een snijwond, maar ze kunnen je wekenlang uitschakelen. Zakken cement, tegels, deuren en gipsplaten zijn zwaarder dan ze lijken. Wie vanuit een gebogen rug tilt of tijdens het tillen draait, belast de onderrug enorm.
Til vanuit je benen, houd de last dicht bij je lichaam en draai met je voeten in plaats van met je romp. Vraag hulp bij grote of onhandige voorwerpen en gebruik een steekwagen waar dat kan. Ook bij langdurig knielen of boven je hoofd werken loont het om regelmatig van houding te wisselen. Kniebeschermers en een stevige werkbank op de juiste hoogte maken daarbij veel verschil.
Beschermingsmiddelen die je niet mag overslaan
Veel blessures zijn te voorkomen met eenvoudige persoonlijke beschermingsmiddelen. Ze kosten weinig en zijn snel aangetrokken, maar worden toch vaak vergeten. Leg ze klaar bij je gereedschap, zodat je er niet naar hoeft te zoeken.
- Een veiligheidsbril bij zagen, boren, slijpen en hakken
- Gehoorbescherming bij lawaaierig gereedschap zoals een slijptol of klopboor
- Een stofmasker bij schuren, slopen of werken met isolatiemateriaal
- Werkhandschoenen die passen bij de klus, van snijbestendig tot chemicaliënbestendig
- Stevige schoenen, bij voorkeur met een stalen neus
Een opgeruimde werkplek
Tot slot gebeuren veel ongelukken simpelweg doordat de werkplek rommelig is. Losliggende snoeren, planken met uitstekende spijkers en gereedschap op de vloer zorgen voor struikelpartijen en prikwonden. Zorg voor goede verlichting, ruim tussendoor op en houd kinderen en huisdieren uit de buurt van je werkplek.
Veilig klussen draait uiteindelijk om een paar gewoonten: neem de tijd, gebruik gereedschap waarvoor het bedoeld is, let op je houding en draag de juiste bescherming. Wie dat vanaf het begin meeneemt, houdt meer plezier in het werk en kan de volgende klus weer gezond en wel beginnen.